ყოფილო მწეველებო, მტკიცედ იყავით!ეს ბროშურა განკუთვნილია
მათთვის, ვინც მოწევას თავი დაანება
|
|
მაღალი რისკის სიტუაციები: |
თქვენი სტრატეგია, რათა წინ აღუდგეთ მოწევის სურვილს |
საკუთარ თავში დარწმუნებულობა (1-4)* |
|
1-მწეველთა საზოგადოებაში |
||
|
2- დალევის შემდეგ |
||
|
3- მოწევის მწვავე სურვილის საჭიროების შემთხვევაში |
||
|
4- საჭმლის ან ყავის შემდეგ |
||
|
5- როცა სტრესირებულ, ნერვულ ან საკამათო მდგომარეობაში ხართ |
||
|
6- როცა დეპრესიას განიცდით |
||
|
7- თუკი წონაში იმატებთ |
1 = სულაც არ ვარ დარწმუნებული; 2 = ცოტათი დარწმუნებული ვარ; 3 = ასე თუ ისე დარწმუნებული; 4 = მთლიანად დარწმუნებული ვარ.
ქვემოთ მოყვანილია სტრატეგიები, თუ როგორ უნდა აღვუდგეთ მოწევის მწვავე სურვილს, თითოეულ სიტუაციაში.
მოამზადეთ თავი
გონებაში წინასწარ მოემზადეთ, სანამ იმ ადგილებში მიხვალთ, სადაც შეიძლება მწეველებს წააწყდით (წვეულებაზე, რესტორანში). შეიმუშავეთ რეაგირებები ამ სიტუაციებში.
დაამუშავეთ სცენა, სადაც უარს ამბობთ სიგარეტზე, ასევე, რას უპასუხებდით იმ პირს, რომელიც დაეჭვებულია თქვენს შესაძლებლობებში, რომ შეგიძლიათ უარი თქვათ მიწვევაზე და დარჩეთ ყოფილ მწეველად. მოამზადეთ იუმორისტული პასუხი, რომელიც განმუხტავს დაძაბულ სიტუაციებს.
ბევრი მწეველი შეიძლება შურით აივსოს თქვენი წარმატების გამო და ხელი შეგიწყოთ, რომ კვლავ სიგარეტს დაუბრუნდეთ. მოამზადეთ პასუხები, რითაც თქვენს ყოფილ მწეველობას დაადასტურებთ. ჩაწერეთ ქვემოთ რას უპასუხებდით იმ ადამიანებს, ვინც ხელს გიწყობთ მოწევაში, ან ეჭვით ეკიდებით თქვენს შესაზლებლობას თავი შეიკავოთ მოწევისაგან:
_________________________________________________________________
_________________________________________________________________
მავნე ჩვევისაკენ მობრუნების 1/3 ალკოჰოლური სასმელის მიღების შემდეგ მოხდა. თავი აარიდეთ ალკოჰოლის მიღებას ან შეზღუდეთ დოზა. თუკი, დალევის შემდეგ, გრძნობთ რომ თქვენს ნებისყოფას “ბზარი” გაუჩნდა სიგარეტის სახით, დატოვეთ ეს ადგილი, წადით სასეირნოდ ანდა მოდუნდით, გადადით დამამშვიდებელ საქმიანობაზე.
რაღაც პერიოდში ეს სურვილი მთლიანად ქრება. სურვილი ჩვეულებისამებრ რამოდენიმე წუთს გასტანს, შემდეგ კი გადის. ამ პერიოდში შემდეგნაირად იმოქმედეთ:
4) ჭამის ან ყავის შემდეგ
რათა თავიდან იქნას აცილებული ცდუნება, მაშინვე დატოვეთ მაგიდა, როგორც კი შეჭამთ და გაიხეხეთ კბილები. გააკეთეთ სხვა რამ (წადით სასეირნოდ). თუკი ყავა მოწევის გრძნობას გიღვიძებთ, შეცვალეთ იგი სხვა სასმელით (ხილის წვენი). შეახსენეთ თავს, რომ სიგარეტი უკეთესს არ ხდის საჭმელს. ამის ნაცვლად, იგი ამცირებს გემოს და ყნოსვის შეგრძნებას; იგი ხელს უშლის თქვენს სრულ დაკმაყოფილებას.
სტრესი ხშირად მიზეზი ხდება მავნე ჩვევისაკენ დაბრუნების. შეეცადეთ სტრესის მიზეზს ჩაწვდეთ, შემდეგ კი პრობლემის გადაჭრას შეეცადოთ. ისიც მართალია, რომ ეს ბევრ დროს წაგართმევთ. დროდადრო, იპოვეთ გზები, როგორ უპასუხოთ ამ სტრესს მოწევის ნაცვლად, რაშიც შემდეგი კითხვარი დაგეხმარებათ:
|
რა გვაძლევს სტრესს (სტრესის მიზეზი) |
ჩემი პიროვნული ხერხები ამ შემთხვევაში |
შეხედეთ პრობლემებს წყნარად. მსახიობის მსგავსად, გაიარეთ თქვენი როლის რეპეტიცია, უპასუხეთ სტრესს აუღელვებლად. მაგ: წყნარად უთხარით საკუთარ თავს: “ყოველ შემთხვევაში, სიგარეტი ვერ გამოასწორებს ამ სიტუაციას”.
რამოდენიმეჯერ ღრმად და ნელა ჩაისუნთქეთ. ეს ხერხი ნებისმიერი სიტუაციისათვის გამოდგება.
დასამშვიდებლად გადადით სხვა რამეზე, განსაკუთრებით იმაზე, რაც განსაკუთრებით მოგწონთ, სპორტზე, კითხვაზე, მუსიკის მოსმენაზე და ა.შ.
ჩაერთეთ ქართულ საომარ ხელოვნებაში (ხრიდოლი), სტრესის მართვის კურსში.
მეტი ივარჯიშეთ
ფიზიკური აქტივობა, სტრესის განდევნის კარგი გზაა. დაამშვიდეთ თავი სეირნობით, ცურვით, ბაღში მუშაობით ანდა სპორტით. სპორტი ზრდის თქვენი საკუთარი თავის შეფასების უნარს და თქვენი, როგორც პიროვნების ღირსებებს გააძლიერებს, პიროვნებისა, რომელიც საკუთარ ჯანმრთელობაზე ზრუნავს. სპორტით დაკავება გამოყოფს ენდორფინს, სიამოვნების ჰორმონს. მავნე ჩვევისაკენ კვლავ მიბრუნებასთან საბრძოლველად ეს სასიამოვნო და ეფექტური გზაა!
ბევრად ადვილია თქვენს ემოციებთან გამკლავება, თუკი ისაუბრებთ მათ შესახებ. ღიად და წყნარად გამოხატეთ თქვენი გრძნობები. იპოვეთ თქვენს გარშემო ის, ვისაც ენდობით და ვინც იცის, რომ აღარ ეწევით და თქვენი პრობლემების შეასეხბ ელაპარაკეთ.
შეასრულეთ უფრო პირველადი მნიშვნელობის დავალებები. დაადგინეთ თქვენი პროდუქტიული საათები და გამოიყენეთ ისისნი თქვენი პრიორიტეტული საქმიანობისათვის ხელისშემშლელი მიზეზები უკეთ აკონტროლეთ (ტელეფონის ზარები, ვიზიტები და ა.შ.) ისწავლეთ უარის თქმა. თავი აარიდეთ სრულყოფილების დოქტრინას. წინასწარ დაგეგმეთ მოდუნების საშუალებების გამოყენება, რათა შეავსოთ თქვენი “სასიცოცხლო ბატარეები”.
რადგანაც ნიკოტინი სტიმულანტია, ბევრი ყოფილი მწეველი მცირეოდენ დაპრესიას განიცდის სიგარეტის გადაგდების შემდეგ. რაღაც დროის შემდეგ ეს გრძნობა გაქრება. იყავით უფრო აქტიური, რათა პრობლემა გადაჭრათ. ეწვიეთ სხვაბასც. თუკი დეპრესია არ გაივლის, ეწვიეთ ექიმს ან ფსიქიატრს. მათ შეუძლიათ დახმარების გაწევა.
სიგარეტის გადაგდების შემდეგ, ხშირად ადამიანები წონაში იმატებენ. წონაში მომატება ჩვეულებისამებრ ზომიერია (3-4 კგ, 8-10 გირვანქა). შესაზლოა, ზოგიერთს გაუჩნდეს აზრი, რომ წონაში დასაკლებად კვლავ მოწევა უნდა დაიწყოს. ეს დამაჯერებლად არ ჟღერს. მავნე ჩვევისაკან მიბრუნებას დეპრესია მოჰყვება, რაც მიგიყვანთ ბევრ ჭამამდე და წონაში მომატებამდე. შეახსენეთ თავს, რომ თუკი შეძელით რამოდენიმე თვის განმავლობაში არ მოგეწიათ, ასევე შეძლებთ რამოდენიმე კგ-ის დაკლებას. წონის დასაკარგავად გამოიყენეთ იგივე საშუალებები, რასაც მოწევის შეწყვეტისათვის იყენებდით. დაიწყეთ კვების რეჟიმის შეცვლით და ბევრი ვარჯიშით.
ნაკლებად ჭამეთ ცხიმიანი საკვები (კარაქი, ხორცი, საწებელი, შოკოლადი) და მეტი რაოდენობით ხილი და ბოსტნეული.
წონის დასაკარგავად ეს სასიამოვნო და ეფექტური გზაა. ლიფტის მაგივრად კიბეებით ისარგებლეთ. ერთი გაჩერებით ადრე ჩამოდით და სახლამდე ფეხით მიდით. მანქანის ნაცვლად გადაადგილდით ფეხით ან ველოსიპედით.
თუ არ შეგიძლიათ წონაში დაიკლოთ, ნუ დააყოვნებთ და მოითხოვეთ პროფესიონალური დახმარება. ეწვიეთ ექიმს ან დიეტოლოგს. ჰკითხეთ ექიმს რჩევა, სანამ წონაში დასაკლებ მედიკამენტებს მიიღებთ, რადგანაც ყველა მედიკამენტები არ არის ეფექტური.
ბევრმა ყოფილმა მწეველმა აღნიშნა, რომ მათ გარშემო მყოფთაგან დიდი დახმარება მიიღეს მავნე ჩვევის დასაძლევად. აცნობეთ იმ ადამიანებს, რომელთაც ენდობით, რომ თქვენ შეწყვიტეთ მოწევა, სთხოვეთ დახმარება. შეზღუდეთ ურთიერთობა მწეველებთან, რადგანაც შეიძლება მათ შური გაუჩნდეთ და წაგაქეზებენ სიგარეტის კვლავ მოწევისაკენ.
მოწევის სურვილი შეიძლება მაშინაც გაგიჩნდეთ, როცა უკვე დიდი ხნის დანებებული გაქვთ თავი მოწევისათვის. ეს სურვილი არ ჩათვალოთ მარცხად, ჩათვალეთ იგი გამაფრთხილებელ ნიშნად. ამ დროს უნდა გამოიყენოთ სიგარეტები და საშუალებები მის დასაძლევად.
უყიდეთ საკუთარ თავს საჩუქრები იმ ფულით, რომელიც სიგარეტის გადაგდების შემდეგ დაზოგეთ: თქვენ იმსახურებთ ამას! დაჯილდოების სისტემამ ბევრი ყოფილი მწეველი წაახალისა, რომ საბოლოოდ გამიჯნოდა სიგარეტს! ჯილდოს აქვს კომპენსაციის ტოლფასი ღირებულება, რაც მოწევისათვის თავის დანებების დაკარგულ სიამოვნებას უტოლდება. უფრო მეტიც, რატომ არ უნდა დავასაჩუქროთ ჩვენი ოჯახის წევრები და მეგობრები, რომლებმაც გაიზიარეს თქვენი მოწევისათვის თავის დანებების შემდეგ გაღიზიანება?
ჩამოწერეთ იმ საჩუქრების სია, რასაც საკუთარ თავს მიუძღვნიდით:
___________________ ___________________ ___________________
მოერიდეთ იმ საგნების შენახვას, რითაც მოწევა გაგახსენდებათ. გადაყარეთ სიგარეტის კოლოფები. შეინახეთ საფერფლეები და სანთებელები.
ერიდეთ ნეგატიურ ფიქრებს და ეჭვებს. იფიქრეთ პოზიტიურად. მაგალითად, ასე ფიქრობენ ყოფილი მწეველები:
წაახალისეთ სხვა მწეველები, რომ შეწყვიტონ მოწევა თქვენს მსგავსად. გადაეცით მათ თქვენი გამოცდილება. ეს განამტკიცებს თქვენს, როგორც ყოფილი მწეველის სტატუსს, რაც შესაბამისად შეამცირებს თქვენს მიერ ხელმეორედ მოწევის დაწყების რისკს. ყოველ წელს, 5 მწეველიდან ერთი ცდილობს შეწყვიტოს მოწევა. ბევრი მწეველი მოტივირებულია, რათა შეწყვიტოს მოწევა და მაგალითს აიღებენ თქვენგან. თუკი შენს გარშემო მყოფნი შეწყვეტენ მოწევას, უფრო ნაკლები შანსი გექნება კვლავ მოწევის დაწყებისა.
თუკი კვლავ აპირებ მოწევის დაწყებას, მოამზადე პასუხები, რაც თავიდან აგაცილებთ სიგარეტის ხელში აღებას:
|
თუ კი ფიქრობ, რომ… |
...უთხარი საკუთარ თავს, რომ: |
|
ვაპირებ მხოლოდ ერთის მოწევას |
ეს ძლიერ იმოქმედებს ჩემს მცდელობაზე, რომ გადავაგდო სიგარეტი
საბოლოოდ. ამდენი მცდელობის შემდეგ სირცხვილი იქნება, რომ "მე გადავწყვიტე მოწევისათვის თავი დამენებებინა და არ მინდა კვლავ დავუბრუნდე ხველას, ბრონქიტს." |
|
მე მხოლოდ დროდადრო მოვწევ |
ძნელია დაკმაყოფილება მხოლოდ დროდადრო მოწევით. ამით მოხმარების დონეს სწრაფად გავზრდი ჩემს უწინდე დონემდე.
|
|
პრობლემებს ვერ ვუმკლავდები, სანამ არ მოვწევ |
სიგარეტი არ მეხმარება ჩემი პრობლემების გადაჭრაში. უნარი საკმაოდ შემწევს, რომ ჩემს პრობლემებს გავუმკლავდე სიგარეტის გარეშეც. |
|
ჩაწერეთ სხვა მიზეზი, რომელიც ინიცირებას გაუწევს თქვენს მიერ კვლავ მოწევას: ____________________________________________ |
იპოვეთ პასუხი ამ მიზეზის საწინააღმდეგოდ:
|
1 – რა სიტუაციაში მოსწიეთ კვლავ (სად, ვისთან ერთად, რას აკეთებდით ამ დროს, როგორი იყო თქვენი განწყობა)?
____________________________________________________________________
2 – რატომ ვერ გაუძალიანდით მოწევის სურვილს ამ სიტუაციაში?
____________________________________________________________________
3 – სხვა დროს, როგორ შეძლებთ, მსგავს პირობებში მოწევისათვის თავის არიდებას?
_____________________________________________________________________
ნუ დაეცემით მორალურად. ამის ნაცვლად, პოზიტურად განეწყვეთ. შეახსენეთ თავს, რომ:
ერთი მილიონი შვეიცარიელისა და 8 მილიონი ფრანგის მსგავსად თქვენც შეგიძლიათ გახდეთ ყოფილი მწეველი. დამატებით ცნობისათვის მოგვმართეთ შემდეგ საიტზე: www.stop-tabac.ch
|
სტადია |
აღწერა |
ბროშურის სახელწოდება |
|
დაფიქრების წინა |
ბროშურა იმ პირთათვის, რომლებიც სერიოზულად არ ფიქრობენ სიგარეტის გადაგდებაზე |
და რა მოხდება ვითომ, თუკი შევწყვეტ მოწევას? |
|
დაფიქრების |
ბროშურა იმ პირთათვის, რომლებიც სერიოზულად ფიქრობენ სიგარეტის გადაგდებაზე უახლოესი 6 თვის მანძილზე |
მე ვფიქრობ მოწევის შეწყვეტას |
|
მომზადების |
ბროშურა იმ პირთათვის, რომლებიც სერიოზულად ფიქრობენ სიგარეტის გადაგდებაზე უახლოესი 30 დღის მანძილზე |
მორჩა, მე ვწყვეტ მოწევას! |
|
მოქმედების |
ეს ბროშურა განკუთვნილია მათთვის, ვინც მოწევას თავი დაანება და ჯერ 6 თვე არ გასულა |
მე ახლახან შევწყვიტე მოწევა |
|
შენარჩუნების |
ეს ბროშურა განკუთვნილია მათთვის, ვინც მოწევას თავი დაანება და 6 თვეზე მეტი ხნის მანძილზე აღარ მოუწევია |
ყოფილო მწეველებო, მტკიცედ იყავით! |
|
მიბრუნების |
ეს ბროშურა განკუთვნილია მათთვის, ვინც კვლავ დაიწყო მოწევა მას შემდეგ რაც მცირეოდენი ხნით შეწყვიტეს |
მე კვლავ დავიწყე მოწევა |
ეს ბროშურა შეიქმნა
ჟენევის უნივერსიტეტის სოციალური და პროფილაქტიკური მედიცინის ინსტიტუტის მიერ,
შვეიცარიის კიბოს ლიგის დახმარებით, ასევე შვეიცარიის მეცნიერების ეროვნული ფონდის,
Swiss Romande ლატარეის, ჟენევის სოცილურ საქმეთა და ჯანმრთელობის განყოფილების,
შვეიცარიის ჯანდაცვის ფედერალური ოფისის, ჯანმრთელობის გაუმჯობესების შევეიცარიული
ფონდის, Parmacia&Upjohn, შვეიცარიის ფილტვის ლიგის, Cipret-Geneve და იურას
კანტონის ჯანდაცვის ოფისის მხარდაჭერით. მადლობას ვუხდით შევეიცარიის თამბაქოს
თავიდან აცილების ასოციაციას დახმარებისა და მხარდაჭერისათვის.
საიტის ორიგინალური ვერსიის ავტორი: ჟან ფრანსუა ეტერი (giorgi98@hotmail.com)
საიტის ქართული ვერსია მომზადებულია ახალგაზრდა დიპლომატთა საერთაშორისო ასოციაციის მიერ თამბაქოს საწინააღმდეგო ეროვნულ ცენტრთან თანამშრომლობით.
ვებ-დიზაინერი: გიორგი მაღრაძე
ამ ბროშურის შეფასება
გთხოვთ, შეავსოთ ეს ფორმა
თქვენი პასუხები და გამოხმაურება დაგვეხმარება ბროშურის სრულყოფაში
დიდი მადლობა გამოხმაურებისათვის!
თქვენ ასევე შეგიძლიათ გამოაგზავნოთ თქვენი შეფასების ფორმა ფაქსით: (+995 32) 99 72 49
ან მოგვწეროთ ელექტრონულ ფოსტაზე: tcageo@posta.ge (გ. ბახტურიძე)